# Sastera Malaysia: Sastera Kebangsaan dan Gelaran Sasterawan Negara > Tradisi sastera Malaysia terbentang daripada hikayat dan syair klasik sehingga sistem Anugerah Sastera Negara moden, di samping karya berbahasa Inggeris, Cina dan Tamil yang turut mewarnai lanskap kesusasteraan negara. - Category: arts-culture - Language: ms - Status: published - Updated: 2026-08-01 - Canonical: https://negaraku.md/arts-culture/malaysian-literature --- Sebelum ada novel dan sebelum ada dewan bahasa, seorang penglipur lara sudah pun mengarang wira Melayu di halaman istana Melaka. Daripada tradisi lisan itulah tumbuh salah satu warisan sastera terkaya di rantau ini — satu tradisi yang hari ini diraikan dengan gelaran negara, wang ratusan ribu ringgit dan kerusi kehormat dalam tamadun bangsa. ## Dari mana bermulanya tradisi sastera Melayu? Akar sastera Malaysia jauh mendahului negara moden. Ia bermula dengan sastera rakyat yang disampaikan secara lisan — cerita penglipur lara, mitos dan legenda — sebelum dirakam dalam bentuk naskhah tulisan Jawi. Dua bentuk klasik menjadi tunjang tradisi ini. **Hikayat** ialah prosa naratif yang mengisahkan raja, wira dan peristiwa, manakala **syair** ialah puisi berangkap empat baris yang lazim digunakan penulis istana untuk memuji sultan dan merakam peristiwa sezaman. Karya paling ternama daripada zaman ini ialah *Sejarah Melayu* (juga dikenali sebagai *Sulalatus Salatin*) dan *Hikayat Hang Tuah*. *Sejarah Melayu* memberikan tafsiran tradisional tentang asal usul, kegemilangan dan kejatuhan Kesultanan Melayu Melaka, serta peralihan besar masyarakat Kepulauan Melayu daripada tradisi Hindu-Melayu kepada tamadun Islam-Melayu. Nilai karya ini diiktiraf di peringkat antarabangsa. *Sejarah Melayu* telah tersenarai dalam **Daftar Memori Dunia UNESCO pada tahun 2001** (dikemukakan oleh Malaysia pada 2000) sebagai "satu-satunya catatan sejarah Kesultanan Melayu abad ke-15 dan awal abad ke-16" yang masih ada. Ia menjadi sumber rujukan penting bukan sahaja untuk sastera, malah untuk bidang sosiologi, antropologi, ekonomi, politik dan linguistik. ## Siapa yang menjaga bahasa dan sastera kebangsaan? Selepas era penjajahan, tanggungjawab memupuk sastera Melayu moden diletakkan pada sebuah institusi khusus. **Dewan Bahasa dan Pustaka (DBP)** ditubuhkan pada **22 Jun 1956** di Johor Bahru, asalnya dengan nama *Balai Pustaka*. Melalui **Ordinan Dewan Bahasa dan Pustaka 1959**, ia dinaikkan taraf menjadi badan berkanun dengan kuasa autonomi untuk merancang pembinaan serta pengembangan bahasa dan sastera. Peranan DBP merangkumi: - Menyusun program pembinaan dan pengembangan bahasa serta sastera kebangsaan. - Menjalankan kegiatan penerbitan dan perniagaan buku secara kompetitif. - Menganjurkan peraduan mengarang bagi mencungkil bakat baharu. - Menerbitkan majalah dan makalah yang memuatkan cerpen, puisi, drama serta esei dan kritikan sastera. DBP berkembang dengan membuka pejabat wilayah di seluruh negara sejak 1977 dan berpindah ke ibu pejabatnya sekarang, Menara DBP, yang siap pada 2002. ## Apakah Anugerah Sastera Negara dan siapa Sasterawan Negara? Pengiktirafan tertinggi dalam dunia sastera tanah air ialah gelaran **Sasterawan Negara**, yang dikurniakan melalui **Anugerah Sastera Negara**. Anugerah ini dikurniakan oleh Kerajaan Malaysia kepada sasterawan yang menulis dalam **bahasa Melayu** dan, menurut pandangan panel, telah memberikan sumbangan cemerlang dalam perkembangan kesusasteraan tanah air melalui ciptaan bermutu tinggi. Pemilihan diuruskan oleh panel yang ditunjangi Dewan Bahasa dan Pustaka berdasarkan kriteria seperti sumbangan melalui karya kreatif dan pemikiran, peranan dalam pengembangan sastera, impak terhadap penyebaran ilmu, serta kepimpinan dalam persatuan sastera. Anugerah ini julung kali dianugerahkan pada **1981**. Setakat ini, 16 tokoh telah menerima gelaran tersebut. | Bil. | Tahun | Penerima | |------|-------|----------| | 1 | 1981 | Keris Mas (Kamaludin Muhammad) | | 2 | 1982 | Shahnon Ahmad | | 3 | 1983 | Usman Awang | | 4 | 1985 | A. Samad Said | | 5 | 1987 | Arena Wati (Muhammad Abdul Biang) | | 6 | 1991 | Muhammad Haji Salleh | | 7 | 1993 | Noordin Hassan | | 8 | 1996 | Abdullah Hussain | | 9 | 2003 | S. Othman Kelantan (Syed Othman Syed Omar) | | 10 | 2009 | Anwar Ridhwan (Mohd Anuar Rethwan) | | 11 | 2011 | Kemala (Ahmad Khamal Abdullah) | | 12 | 2013 | Baha Zain (Baharuddin Zainal) | | 13 | 2015 | Zurinah Hassan | | 14 | 2019 | Siti Zainon Ismail | | 15 | 2022 | Rahman Shaari | | 16 | 2026 | Mana Sikana (Abdul Rahman Napiah) | Penerima ke-16, **Mana Sikana** (nama sebenar Dr Abdul Rahman Napiah), diumumkan oleh Menteri Pendidikan Fadhlina Sidek pada **28 April 2026** atas konsistensinya menghasilkan karya bermutu tinggi yang sarat dengan pemikiran kritis dan inovatif. ## Berapa nilai dan faedah gelaran Sasterawan Negara? Gelaran ini bukan sekadar penghormatan simbolik. Ia disertai pakej faedah yang substansial: - **Warkah Penghormatan Negara** sebagai tanda pengiktirafan rasmi. - **Wang tunai RM60,000.** - Peruntukan penerbitan sehingga **50,000 naskhah** buku atau bernilai maksimum **RM500,000**, untuk dibeli kerajaan dan diedarkan ke sekolah, perpustakaan serta agensi kerajaan. - Rawatan perubatan percuma dalam **wad kelas satu** di mana-mana hospital kerajaan. - Kemudahan bagi kegiatan mencipta dan menerbitkan karya, serta terjemahan karya ke bahasa asing. - **Elaun RM5,000 sebulan.** Pakej ini mencerminkan pandangan bahawa sasterawan negara ialah aset budaya yang perlu dipelihara sepanjang hayat, bukan sekadar diberi hadiah sekali gus. ## Bagaimana dengan sastera dalam bahasa Inggeris, Cina dan Tamil? Walaupun Anugerah Sastera Negara terhad kepada penulisan bahasa Melayu, lanskap sastera Malaysia jauh lebih luas dan berbilang bahasa. Sastera Malaysia dalam bahasa Inggeris mempunyai barisan penulisnya sendiri. Novelis K.S. Maniam (1942–2020), berketurunan Tamil dan lahir di Bedong, Kedah, terkenal dengan karya seperti *The Return* dan *In a Far Country* yang kerap menjadi bacaan wajib di universiti tempatan. Zaman penjajahan turut menghasilkan karya seperti *The Malayan Trilogy* oleh Anthony Burgess, yang mengajar di Tanah Melayu antara 1954 hingga 1959 dan merakam kepelbagaian masyarakat Melayu, India, Cina dan lain-lain. Komuniti berbahasa Cina pula menyumbang kepada tradisi *sastera Mahua* (sastera Cina Malaysia), manakala penulis berbahasa Tamil meneruskan warisan sastera India Malaysia. Ketiga-tiga aliran ini — Melayu, Inggeris, Cina dan Tamil — bersama-sama membentuk khazanah kesusasteraan negara, meskipun hanya karya berbahasa Melayu yang secara rasmi digelar "sastera kebangsaan". ## Apa seterusnya Jika anda ingin mendalami sastera Malaysia, mulakan dengan membaca teks klasik seperti *Sejarah Melayu* dan *Hikayat Hang Tuah* yang kini banyak tersedia dalam edisi moden terbitan DBP. Untuk sastera moden, telusuri karya para Sasterawan Negara — daripada novel *Ranjau Sepanjang Jalan* (Shahnon Ahmad) hingga sajak Usman Awang. Ikuti juga saluran rasmi Dewan Bahasa dan Pustaka untuk berita pencalonan Anugerah Sastera Negara, hadiah sastera tahunan dan majalah sasteranya. Peminat sastera berbilang bahasa boleh meneroka koleksi penulis Malaysia dalam bahasa Inggeris, Cina dan Tamil bagi memahami gambaran penuh identiti sastera negara yang berbilang budaya. ## Sources - Anugerah Sastera Negara — https://dbp.gov.my/anugerah-sastera-negara/ (Dewan Bahasa dan Pustaka) - Pengenalan Dewan Bahasa dan Pustaka — https://dbp.gov.my/pengenalan/ (Dewan Bahasa dan Pustaka) - Sejarah Melayu (The Malay Annals) — Memory of the World — https://www.unesco.org/en/memory-world/sejarah-melayu-malay-annals (UNESCO) - Mana Sikana diumumkan sebagai penerima Sasterawan Negara Ke-16 — https://berita.rtm.gov.my/nasional/senarai-berita-nasional/senarai-artikel/mana-sikana-diumumkan-sebagai-penerima-sasterawan-negara-ke-16/ (RTM Berita) - DBP buka pencalonan Anugerah Sastera Negara, tawar hadiah RM60,000 — https://www.utusan.com.my/nasional/2024/02/dbp-buka-pencalonan-anugerah-sastera-negara-tawar-hadiah-rm60000/ (Utusan Malaysia) --- Source of truth: https://github.com/negaraku-md/NegaraKu.md License: CC BY-SA 4.0